phương vị
Định nghĩa
- Danh từ:
- Góc hợp bởi hướng của một điểm hoặc vật thể với hướng Bắc (hoặc Nam) trên mặt phẳng nằm ngang, thường được đo bằng độ từ 0° đến 360°. Đây là một khái niệm quan trọng trong trắc địa, hàng hải, hàng không và thiên văn học để xác định vị trí phương hướng một cách chính xác.
- Hướng, phương hướng xác định. Nghĩa rộng hơn, chỉ phương hướng cụ thể của một đối tượng trong không gian.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Xác định phương vị của ngôi sao là bước đầu tiên trong quan sát thiên văn.
- Thuyền trưởng ra lệnh điều chỉnh bánh lái theo phương vị 135 độ.
- Trên bản đồ quân sự, mỗi mục tiêu đều được đánh dấu kèm theo phương vị chính xác.
Các cách sử dụng nâng cao
- Trong thiên văn học và đo đạc: "Phương vị" thường đi kèm với "góc cao" (hay "độ cao") để xác định toàn bộ vị trí biểu kiến của một thiên thể trên bầu trời trong hệ tọa độ chân trời.
- Nhà thiên văn ghi lại cả phương vị lẫn góc cao của sao chổi.
- Trong phong thủy: Dùng để chỉ hướng cụ thể của một công trình, đồ vật so với các phương tám (bát quái).
- Thầy phong thủy xem xét phương vị đặt bàn làm việc để tăng vượng khí.
Biến thể và từ liên quan
- Phương vị kế (danh từ): Dụng cụ dùng để đo góc phương vị.
- Góc phương vị (danh từ): Cách nói nhấn mạnh vào đơn vị đo lường (độ) của phương vị.
- Vị trí (danh từ): Vị trí nói chung, không nhất thiết nhấn mạnh đến góc độ phương hướng.
- Hướng (danh từ): Chỉ phương hướng một cách tổng quát hơn, ít tính toán chính xác bằng độ.
Từ đồng nghĩa
- Hướng góc: Cách nói mô tả, nhấn mạnh vào góc tạo bởi hướng.
- Azimut (từ mượn tiếng Pháp): Thuật ngữ chuyên môn quốc tế, có nghĩa tương đương.
Các cụm từ liên quan
- Xác định phương vị: Hành động tìm ra hoặc đo đạc góc phương vị.
- Máy bay mất liên lạc đang cố gắng xác định phương vị về căn cứ.
- Sai lệch phương vị: Sự chênh lệch, không chính xác về góc phương vị.
- Sai lệch phương vị nhỏ cũng có thể khiến tên lửa đi chệch mục tiêu hàng trăm mét.
Thành ngữ liên quan
- Lạc phương vị: (Nghĩa bóng) Chỉ trạng thái mất phương hướng, không xác định được hướng đi đúng trong cuộc sống hoặc công việc.
- Sau biến cố, anh ấy cảm thấy bản thân hoàn toàn lạc phương vị.